3 April, 2026
HomeCulturaPietro Cui, poeta a taulinu e abile improvvisatore dalla voce armoniosa e potente – di Cristoforo Puddu

Pietro Cui, poeta a taulinu e abile improvvisatore dalla voce armoniosa e potente – di Cristoforo Puddu

Pietro Cui, famiglia originaria di Desulo, nasce a Iglesias nel 1942 e fin da bambino, dopo aver frequentato solo la quarta classe di scuola elementare, viene avviato all’attività di pastorello.
Sono gli anni Cinquanta e la poesia estemporanea, con valenza di intrattenimento e talvolta come disputa competitiva, era un radicato fenomeno che alimentava in modo determinante la cultura orale del mondo pastorale e contadino. La poesia nasceva e veniva coltivata nella naturalezza e trasmessa con semplicità, da maturi poeti, nelle lunghe giornate trascorse al pascolo o nelle faccende agricole. La solitudine dei lavori di campagna erano spesso – almeno per i giovani più dotati e appassionati – occasione per improvvisare versi e familiarizzare nel costruttivo realizzo delle rime in endecasillabo: metrica regina delle otadas che animavano le esibizioni in su palcu dei rinomati poeti come tziu Remundhu Piras, e altri di qualità, in occasione delle gare strutturate a tema per le feste patronali. Sa gara era da considerare un distintivo evento sociale condiviso e per dimensione una vera forma di teatro sardo popolare, dopo la regolarizzazione operata nel 1896 dall’aedo ozierese Antoni Cubeddu.
Certamente anche il piccolo pastorello Pietro ascoltava sos mannos, i poeti de sa pinneta, e memorizzava la struttura dell’ottava, la rima e le diverse forme metriche in una libera formativa scuola di oralità che formerà il futuro poeta estemporaneo e a taulinu. Attraverso sistematiche letture acquisisce una vasta cultura letteraria e di conoscenze che, sapientemente e con intenso lirismo, riversa nella poesia sarda scritta e cantata.
Con l’idea di migliorare la propria condizione sociale, matura l’intenzione di emigrare. Dieci anni tra Torino e Milano, svolgendo il lavoro di carpentiere edile, fino a riconsiderare, nel 1978, il fattibile progetto di rientro nell’Isola; si ristabilisce, con moglie e i quattro figli, nel luogo identitario d’origine. Il rientro a Iglesias significa anche una determinata ripresa dell’attività poetica che lo porta a distinguersi come abile e apprezzato improvvisatore de sustantzia e di piacevole espressiva teatrale gestualità.
Di Pietro Cui, dotato di una voce melodiosa, energica e di vigoria espressiva, si ricordano memorabili disputas: a Nurachi nell’edizione 2013 de Sa Gara, documentata come video in You Tube; l’eccezionale concorso di poesia estemporanea, nel 1989 a Silanus, in cui conseguì un importante riconoscimento da una commissione giudicante composta, tra gli altri, dal silanese Francesco Mura e dall’illoraese Giovanni Antonio Carta e nella sua Iglesias, artefice di apprezzate gare poetiche in logudorese, in occasione dei festeggiamenti settembrini in onore della Madonna di Valverde. Tantissime le affermazioni e attestati ricevuti, in diversi premi letterari, che legittimano la qualità e concettualità delle composizioni meditate a taulinu.
La considerevole produzione lirica di Pietro Cui è raccolta nel volume “Umiles Poesias” e nella corposa silloge “Da Su Colle De Su Bonu Caminu”, pubblicata postuma, ma fedele alle scelte operate a suo tempo dallo stesso autore; l’opera, a cura del prof. Mario Urru, è stata fortemente voluta dalla figlia Susanna Cui che ne ha amorevolmente seguito la pubblicazione e così realizzato il sogno di immortalare i versi del genitore-poeta, scomparso il 30 settembre 2016.
Un lascito letterario, quello di Pietro Cui, con una vastità di argomenti, sentimenti e ricca gamma di emozioni esplorate; un autore sensibile che ha “sondato” con semplicità il mondo interiore ed esteriore con estrema versatilità poetica.

Cristoforo Puddu

A SA MADONNA DE SU BONU CAMINU
Da su Colle de su Bonu Caminu
O Madonna cun sa tua potentzia
Beneighe sa nostra residentzia
Ogni umanu e vivente cittadinu.
Laores animales cun terrinu
Cun sa sublime tua magnificentzia
Manda salude paghe e beneficentzia
Da s’altu chelu cun Deus divinu.
Domines ogni cosa ’e sa natura
Maria dae s’altu ’e sa collina
Terra ortos binzas e pastura.
Da sa nostra ariosa montagnina

Sas baddes cun tottu s’agricoltura
Da sos montes finas a sa marina.

MODA A SA SARDIGNA
Isterrida
Po render a sos posteros s’idea
Tue puru possedis un’istoria
As lassadu s’impronta in sa memoria
De un’era patida orrenda e fea.
Po sos dirittos tuos in pelea
As affrontadu lottas e cunflittos
Sentza paura de inimigas flottas
Mandande a monte sos disignos suos.
In pelea po sos dirittos tuos
As affrontadu lottas e cunflittos
In pelea po sos tuos dirittos
As affrontadu cunflittos e lottas.
Sentza paura de inimigas flottas
Mandande a monte sos suos disignos
De su sardu eroismu sos impignos
E s’ammentu de s’animu gagliardu
Sos impignos de s’eroismu sardu
Gagliardu de s’animu s’ammentu
In sas oras de su cumbattimentu
Non teniat paura ’e su nemigu.

Primu fiore
Sa Sardigna est famada in casu e trigu
Che granaiu de Roma fit giamada
Opera de su pastore e su massaiu
Chi l’an de custu onore fatta digna
Famada in casu e trigu est sa Sardigna
Che granaiu de Roma fit giamada
Sa Sardigna in casu e trigu est famada

Chi fit giamada de Roma su granaiu
Opera de su pastore e su massaiu
Chi l’an fatta digna de cust’onore
Opera de su massaiu e su pastore
Chi digna de cust’onore l’an fatta
Dedita a sas fadigas e cumpatta
Ospitale a personas amigas
Dedita e cumpatta a sas fadigas
A personas amigas ospitale
E cuss’antiga usantzia locale
Finas in custu tempus tenet dura.

Segunda retroga
Po render a sos posteros s’idea
………………………………..
De su nemigu non teniat paura.

Segundu fiore
As bella ammirativa posidura
Distinta de su mare in s’attrattiva
Cun ispiaggias de imbidiare
Chi non tenen sos mares sa gemella
As posidura e ammirativa bella
Distinta de su mare in s’attrattiva
As bella posidura ammirativa
Distinta in s’attrattiva de su mare
Cun ispiaggias de imbidiare
Chi sa gemella sos mares non tenen
Sos ch’amana sa marina si trattenen
Godindesi s’aera genuina
Si trattenen sos ch’aman sa marina
Genuina godindesi s’aera
Ca proite sa sarda atmosfera
In s’organismu benessere cria

Ultima retroga
Po render a sos posteros s’idea
………………………………..
Paura ’e su nemigu non teniat.

Ultimu fiore
Poetas importantes possediat
Chi an lassadu operas brillantes
Est Bustianu Satta numenadu
Chi s’est distintu in operas perfetas
Possediat importantes poetas
Chi an lassadu operas brillantes
Possediat poetas importantes
Chi operas brillantes an lassadu
Est Bustianu Satta numenadu
Ch’in operas perfetas s’est distintu
E d’appretzare est de Mossa s’istintu
Mereu e Montanaru a facca a pare
S’istintu de Mossa est d’appretzare
Mereu a facca a pare a Montanaru.

Dispedida
Tue Nurachi cun impignu raru
Ti ses disposta cun coro benignu
Chirchende de sas musas su tesoro
Battinde dilettantes da tottue
Nurachi cun impignu raru tue
Ti ses disposta cun coro benignu
Nurachi tue cun raru impignu
Ti ses disposta cun benignu coro
Chirchende de sas musas su tesoro
Battinde da tottue dilettantes
Cun s’ispera chi enzan importantes
Che sos poetas de s’era passada

S’opera ’ostra tantu appretziada
Potat sighire in s’andare ’e sos annos
E a tottu cantos sos iscultadores
Bos ringratzio tottu amada zente
E perdonade sos mios errores
Po cantu che nd’at minores e mannos
Su cumitadu cun su presidente
Ringratzio de sa ’ostra accoglientzia
Saludo a tottus e bona permanentzia.

BARANTABATOR'ANNOS COJADU
Fit s’undighi de austu su mese
Su seculu passadu sessantotto
Barantabator’annos narrer potto
A tie o lettore si mi crese.
In sa nostra imponente cattedrale
Intitulada a Santa Chiara
Deo cun sa mia isposa cara
Nos at unidu cun s’ostia sacrale.
Ammento su die subra ’e s’altare
Cantu bellu est istadu su momentu
Cun Lughia amus fatu giuramentu
Sos duos coros a unire a pare.
A Santa Chiara deo app’invocadu
De essere sa nostra protettora
Unida impare a Nostra Signora
S’invocatzione nos at accansadu.
Batoro fizas suni arrivadas
Tottas batoro las amus in coro
De nois cussu est su nostru tesoro
E las tenimos totus cojadas.
Noe feminas tra fizas e netas
Signu chi amus tentu sorte ona
Paren sas noe sorres ’e s’Elicona

Cuddas chi cantan tottus sos poetas.
Riposu cun Lughia mai un’ora
Deo in cantieri e issa in domo
Solu su riposu tenimos como
E paret differente s’aurora.
Amus nepodes cun pulidos pannos
Si nos assistit Gesus e sa Madonna
Nos an a faghet bisnonnu e bisnonna
Essende unu giovanu ’e vintibator’annos.
No amus tentu ne dinari ne oro
Ne mai ricchesa in cantidade
Ma tribagliu sa paghe e s’onestade
Sa ricchesa est custa e mi onoro.
Como so nonnu de sette nepodes
E cun muzere mia so serenu
Mi parzo padronu ’e s’arcubalenu
Lasso a sos ateros a tesser lodes.
Como chi so mannitu a pilos canos
Chelzo solamente trancuillidade
Gosare sa etzesa a tarda edade
Su disizu est de nois antzianos.
Ma ite narrer po sa gioventude
Amore e paghe cun tanta allegria
Mai chi molzat sa sarda poesia
Cun su tribagliu fortuna e salude.

A SU PROFESSORE MARIO PUDHU
De professores nde conosco tantos
E calecunu ma dadu batosta
Ma deo fattu l’appo sa proposta
Nendeli ca’ manch’issos suni Santos.

Ma tue Mariu as fattu ispantos
C’a m’as dadu lestru sa risposta

Si puru non l’as fattu per posta
Ca oe amus modernos’impiantos.

E sa risposta intro e s’ora
Si pode torrare sen’ingannos
Sena ch’ispunte s’ater’aurora.

Medas de custos si creene mannos
E risposta no m’an dadu ancora
E gai passan sos meses e annos.

Non ba passadu nemnc’una chida
Chi tue subitu ti ses fattu intendere
Ma deu Mariu ti potto comprendere
Ca tenes coro e anima pulida?

E sa risposta tua mes gradida
E s’omaggiu dae coro chelzo rendere
E noes ca mi chelzo difendere
Ma a t’augurare benes toda vida.

Sigas Mariu in camminu erettu
A insegnare s’amor’e sa paghe
Tantu l’as’afferradu su cuncettu.

A mi risponded’in manera faghe
Intantu ti saludo cun rispettu
Restami fort’e sanu che nuraghe.

Ti saludo Professore caramente

Da parte de Pedru Cui s’Iglesiente.

Mercoledì 8 aprile,
Da Narcao, piccolo g
Rate This Article:
NO COMMENTS

LEAVE A COMMENT